YENİ BİR SEN İÇİN HOŞGELDİN...

Bilim

Beyin Yeterince Uyuyamadığında Kelimenin Tam Anlamıyla Kendini Yemeye Başlıyor

Uykuya olan ihtiyacımız her 12 saatte bir enerji seviyemizi yenilemekten çok daha öteye gider. Beyinlerimiz gün boyunca nöral aktiviteden artakalan, toksik yan ürünleri temizlemek için uyuduğumuzda şartları değiştirir. Garip bir şekilde, aynı işlem, kronik olarak uykudan mahrum bırakılmış beyinlerde de oluşmaya başlıyor. Araştırmacılar sürekli az uykunun beynin önemli miktarda nöron ve sinaptik bağlantıları temizlemesine sebep olduğunu ve uykuyu düzeltmenin hasarı tersine çeviremeyebileceğini keşfetti. İtalya’daki Marche Politeknik Üniversitesi’ nden Sinirbilimci Michele Bellesi’nin liderliğindeki bir ekip, memeli beyninin zayıf uyku alışkanlıklarına verdiği yanıtı inceledi ve iyi uyumuş ve uykusuz farelerle arasında tuhaf bir benzerlik buldu. Vücudunuzdaki başka yerlerdeki hücreler gibi, ...

Dünya Pi sayısı rekorunu 31 trilyon basamağı hesaplayan Google çalışanı kırdı

Dünya Pi sayısı rekoru, sayının 31,4 trilyon basamaklı halini hesaplamayı başaran Google çalışanı Emma Haruka Iwao tarafından kırıldı. Iwao, kısaca 3,14 olarak ifade edilen ancak sonsuza kadar devam eden Pi sayısının alt hanelerini Google’ın bulut hesaplama sistemlerinin yardımıyla buldu. Guinness Dünya Rekorlar Kitabı’na giren yeni rekor, 3,14’e atfen her yıl 3. ayın 14’üncü günü olan 14 Mart’ta kutlanan Dünya Pi Günü’nde Google’ın yayımladığı blog yazısıyla duyuruldu. Bir dairenin çevresinin, çapına bölümü ile elde edilen irrasyonel sayı olan Pi’nin alt basamaklarını hesaplamak oldukça zor. Çünkü alt basamaklardaki rakamlar arasında bir mantık dizgisi bulunmuyor. Mühendislik, fizik alanında hatta uzay araştırmaları gibi alanlarda yapılan hesaplamalarda sıkça kullanılan Pi sayısı, silindi...

Plasebo Nedir?

Plasebo, anlamı -hoşa gideceğim-olan Latince placeo fiilidir. İlk kez 1811’de Quincy Medical Dictionary ve Hopper’s Medical Dictionary adlı tıp sözlüklerinde “hastaya yararlı olmaktan çok onu memnun etmek için uygulanan tedavi” şeklinde tanımlanmıştır. Plasebo, tedavi edilen durum için olası bir etkinliği olmayan herhangi bir tedavi işlemi ya da tedavi işlemi parçasıdır. Plasebo günlük klinik pratikte ve bilimsel klinik çalışmalarda sıkça kullanılır fakat üzerinde pek fazla tartışılmayan bir tedavi aracıdır. Halk arasında ise “şeker hapı” olarak da bilinir, tek işlevini hastaya “işe yarayacağı” söylenerek verilmesinden alan bir telkin maddesidir. Plasebo etki ise, tedavi amacı ile uygulanan herhangi bir ilaç ya da işlemin, ilacın farmakolojik etkilerinden ya da işlemin olası etkilerinden b...

Türk bilim insanlarının yeni ameliyat yöntemi dünya tıp literatürüne geçti

KTÜ Tıp Fakültesi Göğüs Cerrahisi Ana Bilim Dalı Başkanı Prof. Dr. Celal Tekinbaş ve ekibinin, nefes borusunda darlık oluşması nedeniyle solunum sıkıntısı çeken hastalara yönelik geliştirdiği ameliyat yöntemi, dünya tıp literatürüne geçti. Prof. Dr. Tekinbaş, beraberindeki Prof. Dr. Atilla Türkyılmaz, Prof. Dr. Bekir Sami Karapolat ve ekibince geliştirilen yöntemle, bu ameliyatlardan sonra hastaların çenesinin, göğsün “iman tahtası” diye tabir edilen kısmına dikilerek başlarının bir süre göğüslerine yapışık bırakılmasının önüne geçildi. Tekinbaş ve ekibinin başarısı, uluslararası bilimsel tıp dergisinde yayımlandı. “Yeni yöntemi 20 hastaya başarılı şekilde uyguladık” AA muhabirine açıklamada bulunan Tekinbaş, ana nefes borusunda herhangi nedenle darlıklar oluşabileceğini söyledi. Buna bağl...

Bilim dünyasının öncü kadınları

Birleşmiş Milletler (BM) Genel Kurulu, 2015’te kadın ve kız çocuklarının bilim, teknoloji ve mühendislik alanlarında varlık göstermelerinin teşvik edilmesi amacıyla her yıl 11 Şubat’ın “Uluslararası Bilimde Kadınlar ve Kız Çocukları Günü” olarak kutlanmasına karar verdi. Ayrıca BM, bu yılki temayı da “Kapsayıcı Yeşil Büyüme için Bilimde Kadın ve Kız Çocuklarına Yatırım” olarak belirledi. Geçmişten bugüne süregelen cinsiyet eşitsizliğine rağmen tarih boyunca kadınlar bilim alanında çok sayıda başarıya imza attı. Özellikle son yıllarda kadınların güçlendirilmesi ve cinsiyet eşitliği yönünde belirgin ilerlemeler olmasına rağmen, BM verileri dünya genelinde araştırmacıların hala “yüzde 30’undan azının” kadın olduğunu ortaya koyuyor. Birçok toplumda bilim, teknoloji, mühendislik ve matematik gi...

Yeni bir sistem ile artık insan beynindeki düşünceleri duyabileceğiz

Bilim insanları beyindeki düşünceleri anlaşılır sesli konuşmaya çevirmeyi başardı. Columbia Üniversitesi’nde nöromühendis bilim insanları ilk kez düşünceleri anlaşılabilir sesli konuşmaya dönüştürmeyi başardı. Beyinsel aktiviteleri gözlemleyen ve yapay zeka kullanan yeni bir teknolojik aygıt, beyin sinyallerinin daha önce hiç olmadığı kadar net bir şekilde kelime ve cümlelere çevrilmesini sağladı. Öncelikli olarak konuşma kabiliyetini yitirmiş kişilerin yeniden iletişim kurmasını sağlamak amacıyla kullanılacak olan sistem bilgisayarla beynin daha pek çok farklı şekilde iletişim kurmasının da yolunu açmış oldu. Scientific Reports’ta yayınlanan çalışmaya göre insanlar konuşmak istediği veya konuşmayı hayal ettiği zaman söyleyecekleri şeyler daha henüz söylemeden beyinde oldukça belirgin siny...

Manyetik Kutuplar Ters Dönerse Bize Ne Olacak?

Dünyanın manyetik kutupları yer değiştirmek üzere olabilir. Jeolojik kayıtlara göre manyetik kutupların şimdiye kadar ters dönmesi gerekiyordu. Dünyanın manyetik alanının zayıfladığı biliniyor. Bu ve diğer gerçekler sebebiyle manyetik kutup değişiminin beklenenden daha erken olabileceğini düşündürüyor. Bazı araştırmacılar ise bunun tam aksi yönde kanıtlar bulduğunu söylüyor. Bilim insanları manyetik kutuplar terse dönecek olsa da olmasa da panik yapmanıza gerek yok, diyor. Manyetik kutupların terse dönmesi fikri birçok kişiye korkutucu gelebilir. Ancak bu olay insanlık için bir tehlike arz ediyor mu? Tam olarak değil, ancak bazı tehlikeleri bulunuyor. Kutupların ters dönmesi ya da teknik terimle jeomanyetik dönüş, gezegenimizin tarihi boyunca oldukça yayındı. Bu kutup değişimlerine rağmen ...

Ay’da yeşeren filizler karanlık çökünce soldu

in Ulusal Uzay İdaresi’nin Ay’ın karanlık yüzüne gönderdiği Chang’e-4 uzay aracında filizlenen pamuk bitkisinin solduğu duyuruldu. Ay’da ilk kez biyolojik bir maddenin büyümesi insanlığın uzay yolculuğu açısından büyük önem taşıyan bir gelişme olarak görülüyordu. Bitkinin büyümesi Ay’ın yüzeyinin gün ışığı almasına bağlıydı. Ancak Ay’ın ‘karanlık yüzü’ne gece çöküp sıcaklığın -170 dereceye düşmesi bitkinin ölmesine neden oldu. Deneyi planlayan Chongqing Üniversitesi’nden Profesör Xie Gengxin, bu gelişmenin sürpriz olmadığını, Ay’daki gece nedeniyle bitkinin zaten kısa ömürlü olmasının beklendiğini söyledi. Chang’e-4 adlı keşif robotu Ay’a indikten sonra ilk kez gece göreceği için Pazar günü “uyku moduna” geçmişti. Ay’da gece yaklaşık iki hafta sürüyor. Bu süre sonunda uzay aracı yeniden ak...

100 milyon kişinin ölümüne neden olan İspanyol Gribi’nin üzerindeki sır perdesi

Birinci Dünya Savaşı sona ererken dünyayı kasıp kavuran İspanyol Gribi tüm dünyada 50 ile 100 milyon arası kişinin ölümüne neden oldu. Bilim insanları bugün hala 1918 yılında dünya nüfusunun yüzde 2’sini ortadan kaldıran hastalığın nedenlerini araştırıyor. 100 yıl önce, 1918 yılında Birinci Dünya Savaşı henüz devam ederken yayılan salgın hastalık, Amerika Birleşik Devletleri, İngiltere, Fransa ve Almanya başta olmak üzere pek çok ülkede savaş motivasyonunu düşürür endişesiyle kamuoyundan saklandı ve sansürlendi. Kasım 1918’de doktorlar solunum yolları enfeksiyonuna neden olan bir salgından bahsetmeye başladığında virüs tüm dünyada aylardır görülüyor ve yayılıyordu. Savaşa katılmayan tarafsız ülke İspanya’da salgından sansürsüz bahsedilmesi dolayısıyla hastalık İspanyol Gribi olarak adlandı...

Bilim insanları tarafından derinin neden yaşlandığı keşfedildi

Yaşlanma, insanların tarihin başından beri kazanamayacaklarını bildiği bir savaştır. Bundan nefret edebiliriz ya da en sonunda bunu kabul edebiliriz. Nasıl davranırsak davranalım sonuçta yaşlanmaktan kaçamayız. Bununla birlikte, yıllar boyunca bilim insanları bu biyolojik sürecin köklerini saptamaya çalışmakta ve durdurmak ya da tersine çevirmenin herhangi bir yolunu aramaktadır. Deriyi inceleyen bilim adamları yaşlanma mekanizmasını ortaya koymayı başardılar. Bebek cildi hepimizin özendiği, olabildiğince yumuşak, nemli ve pürüzsüzdür. Özellikle kadınların ulaşmak istediği bu yumuşaklığın altında yağ hücreleri yatar. Deri altındaki yağ hücreleri ne kadar çoksa derimiz de o denli yumuşak ve genç görünür. Derimizin altında bulunan fibroblast adındaki hücreler, derimizin diğer dokulara bağlan...

Günümüzde Yaşayan En Etkili 19 Bilim İnsanı

Bilim insanları dünya üzerindeki en etkili insanlardır. Tıp ve teknolojide hızlı bir ilerleme sağlanmasına yardımcı olan bilim insanları aynı zamanda dünyanın ne olduğunu ve nasıl bir sistemle çalıştığını insanların kavraya bilmesine yardımcı olmaktadırlar. Bilim insanlarının kültürümüzün dünya görüşünü şekillendirmedeki rolü rakipsizdir. Dünyayı en fazla etkilediği düşünülen ve hala yaşayan 19 bilim insanı ise şu şekilde sıralanmaktadır: 1. Timothy John “Tim” Berners-Lee, Web’in bağlı olduğu aktarım protokollerini başarıyla uygulayan ilk kişi olan World Wide Web’i icat etti. 2. Bir dil bilimci ve filozof olmasına rağmen, psikoloji alanını temelde yeniden şekillendiren Noam Chomsky, en azından davranış bilincini dinin doğuşuyla ilgili fikirleri yoluyla değiştirerek yeniden şekillendirmişti...

Bilim insanları, yeraltında milyarlarca mikro-organizmanın bulunduğu bir ekosistem keşfetti

52 ülkeden bin 200 bilim insanının yaptığı çalışma sonucunda, yerin altında, toplam ağırlığının 15 ile 23 milyar ton arasında olduğu, dünyadaki tüm insanların toplam ağırlığının yüzlerce katı, tahmin edilen bir mikro-organizma topluluğu keşfedildi. İngiliz gazete The Guardian’ın haberine göre, dünyanın derinliklerinde yaşayan bu mikro-organizmalara ait bu ekosistemin, dünyadaki bütün okyanusların hacminin 2 katı büyüklüğünde olduğu da belirtildi. Tennessee Üniversitesi’nden Doçent Doktor Karen Lloyd, çalışma hakkında şunları söyledi: “Bu araştırma, yeni bir hayat kaynağı bulmak gibi. Araştırma sürecinde ilerledikçe sürekli yeni yaşam türleri keşfediyoruz. Dünyanın derinliklerinde, üzerinde olandan daha çok ‘yaşam’ var.” Araştırma için gerekli örnekler, yerin 5 kilometre altına dek uzanan s...

Araç çubuğuna atla